Voor onze nieuwsbrief spreken we stakeholders binnen OR ELSE over hun betrokkenheid bij het project, duurzame zandwinning, en hun vragen voor ons onderzoeksteam. Deze keer: Maarten de Jong, beleidsmedewerker bij het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (team marien) en adviseur bij het Informatiehuis Marien
Welke rol speelt zand in jouw leven?
Ik heb promotieonderzoek gedaan naar diepe en grootschalige zandwinning onder Martin Baptist naar de effecten van diepe zandwinning (2016). Dit zand is gebruikt voor de aanleg van de Tweede Maasvlakte. Voorheen werd tot maximaal 2 meter diep zand gewonnen maar voor deze grootschalige zandwinning werd er tot 20 meter diep zand gewonnen. Het reguliere volume zand dat per jaar nodig is stijgt alsmaar en tegenwoordig wordt er tot 6 meter diep zand gewonnen. Door mijn promotieonderzoek ben ik me dus goed bewust van de potentiële ecologische effecten die dit met zich meebrengt, en hoeveel we daarover nog niet weten. Ik ben dus heel blij dat er met OR-ELSE heel veel aanvullend onderzoek plaatsvindt. Ik was toentertijd een van de weinige mensen die zich bezighield met zandwinning, heel mooi om te zien dat projectleider Or-ELSE Martin Baptist nu een heel team onder zich heeft dat behoort tot de internationale top van het zandwinningonderzoek .
Jij bent nu onderdeel van ‘Team Marien’, wat is de rol van zandwinning in jouw werk?
Team marien was voorheen een klein team, met zijn vijven. Maar er gebeurt zoveel op de Noordzee, we kwamen tijd en aandacht tekort. Gelukkig zijn we nu met vijftien, en is er ook focus voor zandwinning. Ik zou graag nog een stap verder gaan en echt een integrale beleidsvisie op zandwinning ontwikkelen, waarbij er ook goed naar de cumulatieve ecologische effecten gekeken wordt. Vaak wordt er nu individuele menselijke activiteiten gekeken. Het doel van Informatiehuis Marien is het delen van kennis waar andere stakeholders en departementen weer mee verder kunnen en op basis van de juiste kennis beleid gemaakt kan worden.
Er is dus steeds meer aandacht voor zandwinning en de ecologische effecten daarvan, ben je al tevreden?
Ik ben zeker blij met de aandacht voor zandwinning maar de ontwikkelingen gaan zo snel en ook ander gebruik neemt alsmaar toe zoals offshore windparken, ankerplaatsen, scheepvaartroutes en er moet natuurlijk ook ruimte overblijven voor bestaand gebruik zoals visserij. Hierdoor ontstaat er meer en meer competitie om ruimte op zee en komt de Noordzeenatuur mogelijk nog meer onder druk te staan. Daarbij komt nu ook nog een versnelde zeespiegelstijging waardoor er nog meer zand nodig zal zijn voor essentieel kustonderhoud om het land te beschermen tegen overstromingen, nu is er gemiddeld 12 miljoen kuub zand nodig.
Naast ecologische risico’s zijn er mogelijk ook kansen voor natuur die we as we speak vanuit programma Natuurversterking Noordzee aan het inventariseren zijn. Tot slot kunnen bepaalde verlaten zandwinlocaties mogelijk ook kansen bieden voor bepaalde vormen van (passieve) visserij en aquacultuur.
Je zat eerst in onderzoek, nu werk je aan de beleidskant. Binnen OR-ELSE willen we ervoor zorgen dat onze onderzoeksresultaten uiteindelijk tot beter beleid gaan leiden. Wat is volgens jou daarvoor nodig?
Het is cruciaal dat de juiste kennisleemtes onderzocht worden, dus dat je onderzoek ook echt aansluit bij de informatiebehoefte uit de praktijk. Soms zit daar een mismatch in maar OR-ELSE heeft een juiste prioritering en focus. Het is wel zaak om zo snel mogelijk de opgedane kennis beschikbaar te stellen
Heb jij vragen voor de OR-ELSE onderzoekers?
Ik weet niet hoeveel kennis er al beschikbaar is, maar ik zou graag vanuit Informatiehuis Marien snel de relevante beschikbare kennis m.b.t. zandwinning beschikbaar willen stellen op de viewer. Dat zijn de puzzelstukjes om tot een integrale visie te komen over risico’s die zandwinning met zich mee kunnen brengen maar ook de kansen.